Aðferð okkar
Úttekt Aðgengisvaktar sameinar sjálfvirka skönnun og handvirka prófun. Hvert atriði í skýrslunni er varpað á viðmið WCAG 2.1 svo að hægt sé að rekja það beint til krafna EN 301 549 og laga nr. 20/2026.
1. Umfang og úrtak
Við byrjum á að kortleggja vefinn og velja síður í úrtak í samráði við ykkur. Í úrtakinu eru alltaf:
- forsíða, leit og aðalvalmynd
- síður með lykilþjónustu: umsóknir, eyðublöð, tilkynningar, greiðslur
- dæmigerð efnissíða, frétt og listasíða
- fundargerðir, skjöl og PDF-úrtak (í Heildarúttekt)
- innskráning og villusíður (404)
2. Sjálfvirk skönnun
Allar síður í úrtakinu eru skannaðar með viðurkenndum verkfærum (meðal annars axe-core) í nýlegum vöfrum. Skönnunin finnur tæknileg atriði á fljótlegan og endurtakanlegan hátt: vantar myndlýsingar, ómerkt eyðublaðareiti, ófullnægjandi litaskil, rangar ARIA-eigindir, tungumálsmerkingar og fleira. Sömu skönnun notum við í mánaðarlegri vöktun til að greina afturför.
3. Handvirk prófun
Sjálfvirk verkfæri finna aðeins hluta vandamála. Því prófum við hverja síðu í úrtakinu handvirkt:
- Lyklaborð
- Er hægt að komast um alla síðuna og ljúka öllum ferlum með lyklaborði eingöngu? Er fókus sýnilegur og í rökréttri röð? Lokast fellivalmyndir og gluggar með Esc?
- Skjálesari
- Prófað með VoiceOver (macOS/iOS) og NVDA (Windows). Er lesröð rétt? Eru fyrirsagnir, landamerki, hnappar og tenglar merkingarbær þegar þau eru lesin upp án sjónræns samhengis?
- Litaskil og sjónræn framsetning
- Mæld litaskil texta og viðmótshluta. Er upplýsingum aðeins miðlað með lit? Virkar síðan við 400% stækkun og í 320 px breidd án þess að efni tapist?
- Eyðublöð
- Eru merkimiðar tengdir reitum? Eru villuskilaboð skýr, á íslensku og tengd réttum reit? Er hægt að leiðrétta og senda aftur?
- PDF-skjöl
- Eru skjölin merkt (tagged), með lesröð, myndlýsingum, tungumáli og titli? Eru skönnuð skjöl með texta?
- Myndbönd og hljóð
- Er texti með myndböndum? Er sjálfvirk spilun eða hreyfing sem ekki er hægt að stöðva?
4. Vörpun á WCAG-viðmið og forgangsröðun
Hvert atriði er skráð með síðu, lýsingu, skjámynd þar sem við á, tilvísun í WCAG 2.1 viðmið (til dæmis 1.1.1 Efni sem ekki er texti, 2.4.7 Sýnilegur fókus) og tillögu að úrbót. Atriðum er forgangsraðað eftir þremur þáttum:
- Áhrif á notendur – kemur atriðið í veg fyrir að notandi ljúki verki?
- Útbreiðsla – er atriðið á einni síðu eða í sniðmáti sem kemur fram alls staðar?
- Umfang úrbótar – er þetta lítil ritstjórnarleg lagfæring eða breyting á vefkerfi?
Niðurstaðan er aðgengisstig (0–100), samantekt fyrir stjórnendur og forgangsraðaður verkefnalisti fyrir vefstjóra og vefþjónustuaðila. Sjá dæmi um skýrslu.
Hvað sjá sjálfvirk verkfæri ekki?
Rannsóknir og reynsla sýna að sjálfvirkar skannanir finna um þriðjung til helming af aðgengisvandamálum. Dæmi um það sem þær sjá ekki:
- Hvort myndlýsing sé merkingarbær („mynd“ stenst skönnun en hjálpar engum)
- Hvort hægt sé að ljúka umsóknarferli með lyklaborði eingöngu
- Hvort lesröð skjálesara sé rökrétt og hvort fyrirsagnir lýsi efninu
- Hvort tenglatexti sé skiljanlegur úr samhengi („smelltu hér“)
- Hvort villuskilaboð í eyðublöðum séu skýr og hjálpleg
- Hvort PDF-skjöl séu í raun lesanleg með hjálpartækjum
- Hvort fókus tapist þegar gluggar opnast eða efni breytist
Óhæði
Við seljum hvorki vefhönnun né endurgerð vefja. Skýrslan er því óháð mat sem ykkar vefþjónustuaðili getur unnið eftir – og sem hægt er að leggja fram gagnvart eftirlitsaðila sem sönnun þess að unnið sé markvisst að úrbótum.